Skip to content

ទំនៀមទំលាប់

ហេតុអ្វី​បានជា និយាយាថា វប្បធម៌​ឥណ្ឌា ជាធាតុសំខាន់ នៃការបង្កើត វប្បធម៌ខ្មែរនោះ? ចូរលើកចំនុចនានា ដែលវប្បធម៌ឥណ្ឌា កប់ក្នុង វប្បធម៌ខ្មែរ ។

មូលហតុដែល និយាយថា វប្បធម៌ឥណ្ឌាជា ធាតុសំខាន់ នៃការបង្កើតវប្បធម៌ខ្មែរ គឺនៅត្រង់ វប្បធម៌នេះហើយ ដែលធ្វើ​អោយខែ្មរ :

  • កើតមានការគោរពព្រហ្មញ្ញសាសនា ពុទ្ធសាសនា ក្នុងប្រទេស ដែលមាន រូប​បដិមាករ​សេសសល់​ដល់​សព្វ ថ្ងៃនេះ ។
  • កើតមាន ពិធីទេវរាជ តំរូវអោយមាន ការសាងសង់ ប្រាសាទភ្នំ
  • កើតមាន ពិធីបុណ្យផ្សេងៗមាន ភ្ជុំបិណ្ឌ កឋិន ពិធីទុកដាក់សព កោរជុក​ ជឿលើអាត្ម័ន គោរពមេបា។
  • មានភាសា​​និយាយ ខ្លះលាយឡំ ដោយភាសា បាលីសំស្រ្កឹត រៀបចំប្រទេស បែប​លទ្ធិរាជា​និយម រៀប​ចំ​ការគ្រប់គ្រង សង្គម ប្រើ​នយោបាយ​ដឹកនាំ ​ដូចឥណ្ឌា លើក​តំកើង​ស្តេច ជាអវតារ បែបហិណ្ឌូ។
  • បង្កើត​អក្សរ​សិល្ប៍រឿង រាមកេរ្ត៍ ដែល​មាន ទំនាក់ទំនង ដូចរឿង រាមយណៈ

 

បទពង្សាវតារខ្មែរ ដោយសម្តេចសង្ឃ ជួន ណាត

ខ្មែរអើយចូរចាំជាក់ថា តាមសាវតារ
ជាតិខេមរា ធ្លាប់តែថ្កើង
ទឹកដីខ្មែរធំ ទូលំទូលាយ
សព្វសាយរុងរឿង គេ…ឯងតែងលើកតម្កើង
តម្កល់ជាតិយើង ចាត់ទុកឡើងជាជាតិច្បង។
អារ្យធម៌ខ្ពង់ខ្ពស់ឆើតឆាយ បានចេញផ្សព្វផ្សាយ
គ្រប់ទិសទាំងឡាយ ចុងបូព៌ា
សាសនាសិល្បៈ ចម្លាក់វិចិត្រ
គំនិតសិក្សា តន្ត្រី…ទស្សនវិជ្ជាព្រះពុទ្ធសាសនា
ជាគោលការណ៍ ខ្មែរផ្សាយទៅ។
ខ្មែរអើយចូរស្តាប់សាវតារ ដែលបានចរចា
បញ្ជាក់ប្រាប់ថា ពូជខ្មែរថ្កើង
តាំងចិត្តឲ្យមាំ ខិតខំប្រឹងវិញ
បញ្ចេញតម្កើង តម្លៃ…នៃជាតិខ្មែរយើង
ឲ្យបានរុងរឿង ជាថ្មីឡើងតាមសាវតារ។

ព្រះរាជនិពន្ធដោយ សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងរបៀប​រៀបចំ​តាម​ប្រពៃណីខ្មែរ

អាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺជាការនាំកូនស្រីទៅរៀបមង្គលការនៅផ្ទះខាងកូនប្រុស ហើយនាំកូនប្រុសទៅរៀបមង្គលការនៅផ្ទះខាងកូនស្រី ។ ប៉ុន្តែ ដោយសារទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីខ្មែរបានអោយតំលៃខ្ពស់ទៅលើកូនស្រី ដូចនេះហើយ អាពាហ៍ពិពាហ៍ មានន័យថា ការនាំកូនប្រុសទៅរៀបមង្គលការនៅផ្ទះខាងកូនស្រី ។

តាមប្រពៃណីខ្មែរ ការរៀបចំអាពាហ៍ពិពាហ៍ មានរៀបចំតាមលំនាំដូចខាងក្រោម៖

មុនពេលរៀបការ

  • ពិធីចែចូវ : ៣លើក (ជើងទី១-២ ត្រូវជ្រើសរើសស្រ្តីម្នាក់, ទី៣ ត្រូវការស្រ្តី ៣នាក់)
  • ពីធីស្តីដណ្តឹង
  • ពិធីជូនពេលា

ពេលរៀបការ

ថ្ងៃទី ១៖  ថ្ងៃចូលរោង

  • សង់រោងការ (កូនប្រុសជាអ្នកធ្វើ)
  • វេចនំអន្សម នំគម (កូនស្រីជាអ្នកធ្វើ)

ថ្ងៃទី ២៖ ស៊ីកំណត់

  • ហែរកូនកំលោះមកផ្ទះកូនក្រមុំ
  • ពិធីសែនព្រេនជីដូនជីតា
  • ហូបអាហារ
  • ពិធីកាត់សក់
  • សែនក្រុងពាលី
  • ពិធីសូត្រមន្ត
  • ពិធីរៀបរៀងផ្លែឈើ (ជ្រើសរើសក្មេងស្រី៤, ក្មេងប្រុស៤)
  • ពិធីបុកល័ក្ត ធ្វើធ្មេញ

ថ្ងៃទី ៣ : សំពះផ្ទឹម (ចេញយកពាលា, ហែរកូនកំលោះទៅលើផ្ទះកូនស្រី)

  • សំពះផ្ទឹម
  • ពិធីបង្វិលពពិល
  • ពិធីចងដៃ
  • ពិធីបាចផ្កាស្លា
  • ពិធីតោងស្បៃកូនក្រមុំ
  • ពិធីសារកន្ទេល
  • ពិធីលាងអាហារ
  • ពិធីផ្សំដំណេក

ក្រោយពេលរៀបការ

  • រៀបចង្ហាន់ និងយកផ្កាស្លាច្បងទៅវត្ត
  • ទៅសួរសុខទុក្ខញាតិ សណ្តាន សួរសុខទុក្ខញាតិមិត្ត
  • ចុះអាត្រានុកុលដ្ឋាន (សំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍) ។